Decadentie in Verval: Het Haludovo Palace Hotel in Kroatië

Soms kom je online van die plekken tegen waar je gewoon héén moet. Zelfs als het niet bepaald om de hoek ligt. Tijdens een vakantie met vrienden in 2023 op het Kroatische schiereiland Krk, kregen we de kans om zo’n locatie af te strepen: het beruchte Haludovo Palace Hotel in Malinska.

Het hotel ontleent zijn naam aan het nabijgelegen strand, maar wat zich hier vroeger afspeelde, had weinig met rustig zandkastelen bouwen te maken.

Van Penthouse-paradijs tot vluchtelingenkamp

Wanneer we de voormalige lobby binnenstappen, is direct duidelijk dat de tijd (en de lokale jeugd) niet aardig is geweest voor het complex. Het brutalistische beton uit 1970, ontworpen door architect Boris Magaš, staat nog overeind, maar het interieur is volledig gestript.

Toch moet je je proberen voor te stellen dat Bob Guccione, de oprichter van Penthouse magazine, hier in 1972 zo’n 45 miljoen dollar (vandaag de dag zo’n 250 miljoen) in pompte. Hij opende de Penthouse Adriatic Club: een vijfsterrenresort waar wekelijks vliegtuigen vol steenrijke buitenlanders arriveerden. Lokale toeristen kwamen er niet in; dit was een exclusieve speeltuin voor de elite.

Die droom was van korte duur. Guccione ging failliet, en hoewel het hotel nog tot begin jaren 90 open bleef, veranderde de functie drastisch toen de oorlog in Joegoslavië uitbrak. Tussen 1992 en 1995 bood dit voormalige luxeresort onderdak aan vluchtelingen. Sinds 1997 is het volledig aan de elementen overgeleverd.

Verdwaald in het beton

Wat direct opvalt in de grote hal zijn de trappen naar boven. Ze zweven in de ruimte, zonder leuningen of ondersteuning, alsof ze rechtstreeks uit de tekening van een kind zijn weggelopen. Natuurlijk waren er ook liften, hoewel overduidelijk niet geïnstalleerd door Felix Adelaar. maar die doen al decennia niets meer.

De zaal grenzend aan de lobby was ooit het casino. Op de begane grond vind je nog de ronde, verzonken zitkuilen waar wonderbaarlijk genoeg nog flarden van het originele meubilair in liggen. Boven het casino loopt een brede galerij met grote bogen. Er is geen spoor van glas meer te bekennen, maar het is makkelijk in te beelden hoe hier ooit gokkasten stonden, of hoe VIP’s vanaf de balustrade neerkeken op de gokkers beneden.

Naast het casino was ook een bowlingbaan en een bar! Deze waren beide leeg, wel zagen de banen er nog, vergeleken met de rest van het pand, redelijk uit. Dit hotel heeft, of had, het allemaal!

Zorgwekkende plafonds en bescheiden kamers

Verder het hotel in worden de gangen krapper. De looproutes naar de kamers zijn nog geen twee meter breed, en de hotelkamers zelf zijn verrassend bescheiden. De badkamertjes meten hooguit twee bij één meter. Vreemd genoeg vonden we naast de eigen toiletten óók nog openbare toiletten op de gang (geen enkele werkende gevonden, overigens). Wel hadden de kamers allemaal een eigen balkon, wat voor de meeste gasten een schitterend uitzicht op het aangrenzende strand bood.

Een tikkeltje verontrustend: sommige vochtige plafonds worden inmiddels provisorisch omhooggehouden door stalen bouwstempels op houten plankjes. Niet echt een constructie die veel vertrouwen inboezemt.

Een levensgevaarlijk dak en gigantische leidingen

We voelden ons avontuurlijk en besloten vanaf de bovenste etage het dak op te klimmen. De ’ladder, wat in werkelijkheid gewoon kromgebogen wapening was die in het beton zat verankerd, hing gunstig naast een gesneuveld raam.

Eenmaal op het dak hadden we een geweldig uitzicht, durf ik te zeggen misschien nóg beter dan dat de gasten dat zouden hebben in hun tijd daar. Na het patrouillerondje zagen we een grote tekst in het Kroatisch staan. Aangezien de heer Bijma en ik geen woord Kroatisch spreken, hadden we geen flauw idee wat het betekende. We liepen ernaartoe en haalden de tekst door Google Translate. De onheilspellende vertaling verscheen op het scherm: “DO NOT STAND HERE”. Tja, we stonden er nu toch al. We keken elkaar even aan en liepen maar snel door.

Onze bestemming was de dakopbouw: de machinekamer van de lift. Hier vonden we de indrukwekkende aandrijfmotoren, de besturingseenheid en een gigantische boiler. Onze theorie is dat deze enorme boiler diende als wateropslag voor de bovenste etages. Het water zal verzorgt zijn door de grote ketels in de kelder, zodat gasten direct een warme douche hadden. De schaal van deze installatietechniek is bizar. Waar we thuis 15-millimeter koperen buisjes voor de radiatoren gewend zijn, hadden deze stalen knoeperds een diameter van ruim 20 centimeter.

Duistere kelders en geheime gangen

De kelder is een heel ander verhaal. Dit was het kloppend hart van het hotel. Naast de gigantische schakelkasten en luchtcirculatiesystemen stonden hier ook enorme ketels om het gehele hotel van warm water te voorzien. Zelfs een kantoor ontbrak niet, deze zal waaarschijnljk door de diendsdoende leidsman gebruikt zijn om het papierwerk in te vullen. Het is moeilijk voor te stellen dat hier vroeger 24/7 onderhoudspersoneel rondliep. Er hangt een grimmige, benauwende sfeer in de stoffige kelders. Je voelt heel sterk: wij horen hier niet te zijn. Je vraagt je af hoeveel systemen direct weer zouden aanslaan als je de stroom en het water erop zou zetten (niet dat we dát wilden uitzoeken).

We vonden er ook verborgen logistieke routes. Aparte trappenhuizen en onopvallende gangen, speciaal gebouwd zodat het voltallige personeel, bestaande uit zo’n 400 man in de hoogtijdagen, zich onzichtbaar voor de gasten door het pand kon verplaatsen. Inclusief eigen wasruimtes en de overblijfselen van de hoofdkeuken en de koelcellen.

Teruggeclaimd door de natuur

Buiten vonden we nog de machinekamers van het zwembad. De pompen en filters staan weg te roesten en het buitenbad zelf staat al jaren droog—een gemiste kans met het warme weer. De omliggende tuinen zijn inmiddels meedogenloos overgenomen door de natuur; de tuinman is duidelijk al decennia met pensioen.

In 2018 waren er grootse plannen van een investeerder om het terrein compleet af te sluiten en opnieuw te ontwikkelen, maar door zware tegenstand van de lokale bevolking (die weigert hun vrije toegang tot het strand op te geven) staat het beton er nog altijd onaangeroerd bij.

Oh, en die verrassing in de oude vriescel van de hoofdkeuken? Laten we het erop houden dat iemand daar recent nog een menselijke boodschap had achtergelaten. Sommige plekken in Haludovo Palace hebben hun mysterieuze charme helaas écht verloren.

Soms kom je van die plekken tegen…